Medieval Manuscripts in Cambridge Libraries

A catalogue of Western manuscripts and papyri at Cambridge University Library, the Fitzwilliam Museum and selected Cambridge colleges

Cambridge, University Library, MS Gg.6.3

Astronomy and astrology

Contents

Language(s): Latin

1. 1r
De simplicibus medicinae ('Circa instans') Matthaeus Platearius
Language(s): Latin
Incipit: 1r Circa instans negotium de simplicibus medicinis nostrum versatur propositum
Explicit: 1r Aloe 3a sunt genera cico[trinum] [epaticum] caballinum. fit [...] aloe hoc modo [...] succus||

The text ends imperfectly, in the discussion of the first herb Aloe.

3. 1v
Astrological tract
Language(s): Latin
Incipit: 1v Rege celestis studiosis Rex philochristis Pande planetarum cursum disponere clarum Operis subsequentis regularis in sinacio(?)
Incipit: 1v Erecta nobis […] uia alienis ad propria
Explicit: 1v ad eius meridiem presentes tabule specialiter composicione sunt
Final rubric: 1v Memorandum quod intrandum est cum omnibus imperfectis tam annis quam mensibus et diebus exeptis horis et minutis horum
4. 2r-44v
Astronomical tables for Oxford
Language(s): Latin

Among the tables are the tables of ascension, sines, and others from the Canones by John Maudith on ff. 37r-38r (for Oxford, dated 1310: ‘Tabula ascensionis signorum in circulo obliquo Oxonii cuius latitudo est 51 gra. et 50 min. verificata Oxon. Anno Domini 1310 proximo’); and ff. 39r-40r (‘Tabula extractionis arcus equatoris elevati supra orizontem et gradu Solis et eius altitudinem’); f. 40r (‘Tabula differencia ascensionum universe terre’); and f. 40v (‘Tabula declinacionum Solis in qualibet die anni’).

North (1976), I, pp. 16-18
5. 45r-48r
Tabulae Mathematices John Maudith
Language(s): Latin
Rubric: 45r Hic incipit quidam paruus tractatus editus a magistro Johanne Mandith Super .4. tabulis mirabiliter inuentis
Incipit: 45r Quia scientia astronomie sine debitis instrumentis non completur
Explicit: 48r in compositione tabula facta fuit [...] illa
eTK 1230C (t0235730000)
6. 48v
Table of fixed stars John Maudith
Rubric: 48v Tabula Johannis Mauduth has pone in quadrante
Incipit: 48v Nota quod hec tabula stellarum fixarum verificata fuit pro anno Christi 1316 pro novo quadrante ad latitudinem Oxonie qui est 51 gra. 50 mi.
Language(s): Latin
North (1976), I, pp. 17-18
Falk (2016), p. 8 fn. 16
7. 48v-54v
Canons for solar eclipses
Language(s): Latin
Rubric: 48v Hic incipit canon eclipsis Solis.
Incipit: 48v Si volueris querere tempus eclipsis solis scito
Explicit: 54v ex .14.a 6i libri almagesti extrahitur diligenter
Final rubric: 54v Explicit canon de eclipsis solis
eTK 1477L (t0282480000)
8. 54v-80v
Tractatus de sectore (adaptation of the Quadripartium) Richard of Wallingford
Language(s): Latin
Rubric: 54v Hic incipit tractatus de sectore
Incipit: 54v Sector est figura in superficie sphere ex arcubus
Explicit: 80v per primam regulam [...]

The text continues on ff. 285r-287r.

eTK 0580B (t0112830000)
eTK 1417D (t0271500000)
eTK 1440L (t0275660000)
North (1976), II, pp. 39-41
9. 91r-103v
Canons of Toledan tables
Language(s): Latin
Incipit: 91r Quia adnoticiam celestis motus secundum doctrinam magistri Arzachel
Explicit: 103v veri Motus Veneris et Mercurii iuxta tabulas eorum
eTK 1213C (t0232380000)
10. 103v-105r
Astrological treatise
Language(s): Latin
Incipit: 103v Planeta levis est qui applicat et vim dona
Explicit: 105r [not transcribed]
11. 105r-107r
Tables of syzygies
Language(s): Latin

From 1311, some for Paris.

12. 107v-108r
Canon de eclipsi Lune
Language(s): Latin
Rubric: 107v Incipit canon de eclipsi Lune.
Incipit: 107v Ad investigandum eclipsim Lune
Explicit: 108r et sic opus perfecisti si deus voluerit
eTK 0051D (t0009950000)
13. 108r-111v
Flores astrorum Albumasar; Iohannes Hispalensis (translator)
Language(s): Latin
Rubric: 108r De domino anni extrahendo
Incipit: 108r portet te primum scire dominum anni
Explicit: 111v et erit doloris oculorum

According to Juste (2022), ff. 108r-123v is an astrological compilation partly based on the Alchandreana.

14. 112r-116v
Tracts on the weather
Language(s): Latin
Rubric: 112r Hic incipiunt Canones ad calculandum de aeris serenitate
Incipit: 112r Si fuerit in sagittario significet pestilentiam
Explicit: 116v Si quis inciperit bellum [...] corus et omnia sua

According to Juste (2022), ff. 108r-123v is an astrological compilation partly based on the Alchandreana.

eTK 1449J (t0277260000)
Jenks (1983), p. 209 [no. 123]
15. 113r
Note on the four seasons
Language(s): Latin
Rubric: 113r Tempora sunt anni ver estas autumpnus et yemp

Added to the upper margin.

16. 116v-117r
Proportiones 10 of the Alchandreana
Language(s): Latin
Incipit: 116v Si autem vis incipiere viam . inquire signum tuum et aspice in quo .12. signorum luna videatur facere cursum
Explicit: 117r ne exeas eo quo pauper es in exitu pauperior

According to Juste (2022), ff. 108r-123v is an astrological compilation partly based on the Alchandreana.

Juste (2007), p. 307
17. 117r-117v
Astrological tract with Proportiones 56 of the Alchandreana
Language(s): Latin
Incipit: 117r Cum igitur aliquis ad te veniat
Explicit: 117v cum regibus et potestatibus siue(?) Judicibus

According to Juste (2022), ff. 108r-123v is an astrological compilation partly based on the Alchandreana.

Juste (2007), p. 307
18. 117v-118v
Tract on lucky and unlucky Days
Language(s): Latin
Rubric: 117v De operacione lune secundum suam lunacionem
Incipit: 117v In opperacione saturni dies malus in omnius bonis operibus
Explicit: 118v Si mercurius fuerit infortunatus [...]
Final rubric: 118v Explicit

According to Juste (2022), ff. 108r-123v is an astrological compilation partly based on the Alchandreana.

19. 118v-119r
Tract on the twenty-eight mansions of the moon
Language(s): Latin
Rubric: 118v De 28 mansionibus lune
Incipit: 118v Prima mansio lune ab antiquis philosophis vocatur Alnach que est facies Martis et est mala
Explicit: 119r quorum nomina sunt h. eons et pirons . lampas . et philogeus

According to Juste (2022), ff. 108r-123v is an astrological compilation partly based on the Alchandreana.

eTK 1093I (t0210790000)
20. 119r-121v
Tract on constellations, consisting of Benedictum 15-18 of the Alchandreana
Language(s): Latin
Rubric: 119r Hi sunt 12 fati quibus potest homo cognoscere omnia sua bona siue mala
Incipit: 119r Qui fuerit natus in fatu de Ariet qui est
Explicit: 121v uenit usque 29 . post 80 et morietur
Final rubric: 121v Explicit tractatus de constellacionibus

According to Juste (2022), ff. 108r-123v is an astrological compilation partly based on the Alchandreana.

Juste (2007), pp. 307-308
21. 122r
Astrological tract
Language(s): Latin
Incipit: 122r De hiis qui intra(?) sunt consid[er]are in electionibus
Explicit: 122r In pisces . graciosus et grossus

This tract perhaps continues the treatise on the twenty-eight mansions of the moon on ff. 118v-119r since another copy of the latter work in Oxford, Bodleian Library, MS Ashmole 360 has the same explicit as this tract.

According to Juste (2022), ff. 108r-123v is an astrological compilation partly based on the Alchandreana.

22. 122r-122v
Astrological tract
Language(s): Latin
Rubric: Hic Incipit capitulum quod quilibet planeta habet in istis rebus inferioribus
Incipit: 122r Sol habet de signis arietem id est ventrem et leonem
Explicit: 122v De quibus omnibus in practica vie

According to Juste (2022), ff. 108r-123v is an astrological compilation partly based on the Alchandreana.

This tract is adjoined to the Benedictum 12 of the Alcandreana.

23. 122v-123r
Benedictum 12 of the Alchandreana
Language(s): Latin
Incipit: 122v Quando Sol dominatur in hora malum est ad omnia facere
Explicit: 123r uel plagam de gladio in facie sua
Final rubric: 123r Explicit

According to Juste (2022), ff. 108r-123v is an astrological compilation partly based on the Alchandreana.

This tract is adjoined to the astrological tract on ff. 122r-122v.

Juste (2007), p. 308
24. 123v
Mappae clavicula (craft recipes for pigments)
Language(s): Latin
Incipit: 123v Si vis facere vermiculum. Accipe ampullam vitream et lini deforis de luto et accipe vnum pondus
Explicit: 123v Si volueris indicum colorem facere. Succum de bacis ebuli collige et diligenter sicca ad solem . de hoc quod remanserit fac pastillos cum parvo aceit et vini et utere

The same texts can be found in Thomas Phillipps, Mappæ clavicula : a manuscript treatise on the preparation of pigments, and on various processes of the decorative arts practised during the Middle Ages (London: Nichols, 1847), pp. 7-8, 28.

25. 124r-126v
Tabula equationum dieru
Language(s): Latin
26. 127r-128r
Names of eighty-six stars verified for 1316 John Maudith
Language(s): Latin
Rubric: 127r Nomina stellarum fixarum extractarum secundum Magistrum Johannis Maudith pro Anno Christi 1316
27. 128r
Tabula stellarum fixarum anno domini 1316
Language(s): Latin
28. 128v
Tabula ad cognoscendum quam excedit longior dies vna regionem longiorem diem in alia per altitudine poli
Language(s): Latin
29. 129r-132r
Tabula ad sciendum mensem, diem et horam introitus solis anno domini 1396
Language(s): Latin
30. 132v-133v
Tables of syzygies, adapted for Oxford Campanus da Novara; Richard of Wallingford (adaptor)
Language(s): Latin
Incipit: 132v Magister Campanus inter cetera opera sua astronomie

For Novara, with canons mentioning Paris and Oxford.

eTK 0841J (t0162370000)
North (1976), II: pp. 382-383
31. 134r-138v
De impressionibus aeris Robert Grosseteste
Language(s): Latin
Incipit: 134r Ad precognoscendum diuersam aeris disposicionem
Explicit: 138v [not transcribed]
[?] eTK 0995L (t0191090000)
Jenks (1983), p. 203 n. 7
32. 139r-146v
De quatuor partibus iudiciorum astronomie Roger of Hereford
Language(s): Latin
Rubric: 139r Hic incipit liber Magistri Roger de Hereford [...]
Incipit: 139r Quoniam regulas artis astronomice iudicandi non nisi per diversa opera dispersas invenimus
Explicit: 146v et aliis condicionibus ut patet intuenti
Final rubric: 146v Explicit liber primus
eTK 1299A (t0249380000)
33. 146v
Note referring to Simon Bredon
Language(s): Latin

The note refers to ‘H. secundum v. S. de Bredowne’.

34. 147r-147v
Note on multiplication
Language(s): Latin
Incipit: 147r Nota: Si multiplicare volueris quemcumque numerum continuetur in se
Explicit: 147r [not transcribed]
35. 147v-153r
Liber de tribus generalibus iudiciis astronomie Roger of Hereford
Language(s): Latin
Incipit: 147v Quoniam circa tria sit omnis astronomica consideratio
Explicit: 153r si non rescpieicent 3a.
36. 153v-154r
De declinatione stellae ab equinoxiali
Language(s): Latin
Rubric: 153v De declinatione stelle ab equinoxiali inveniendo et eius gradum cum quo celum mediat
Incipit: 153v Si ecliptica intercipiatur inter stellam et equinoxialem
Explicit: 154r ille certissime est gradus cum quo peruenit ad meridiem celi
eTK 1447J (t0276880000)
37. 154r
Astrological tract
Language(s): Latin
Incipit: 154r Albatragnis [?]
Explicit: 154r super alios polos a polis equinoxiali
38. 154v-182v
Introductorium ad astrologiam Sahl Ibn-Bišr [Zael]
Language(s): Latin
Rubric: 154v In nomine domini pii et misericordie : Incipit liber zael ebenbriter Israelite
Incipit: 154v Scito quod signa sunt 12. Et eis 6 masculina et 6 femina
Explicit: 182v [not transcribed]
Final rubric: 182v Explicit liber zael ebenbriter Israelite in astrorum Iudiciis
eTK 1411A (t0270110000)
39. 164v
Anti-fraternal poem (couplet)
Language(s): Latin
Incipit: 164v Fratres fallaces minores orbi loquentes / Accendunt isates simoni magi que coquentes

Full transcription; associates the friars with the biblical sorcerer Simon Magus for cooking woad; as transcribed by Zutshi (2020), p. 219.

Zutshi, 'An Urbanist Cardinal' (2018), pp. 52–3
40. 182v-192v
De electionibus Sahl Ibn-Bišr [Zael]
Language(s): Latin
Rubric: 182v Hic Incipiunt electiones Zael Ebenbriter Israelice feliciter et laude dei
Incipit: 182v Omnes concordati sunt quod electiones sint debiles nisi in divitibus
Explicit: 192v quod exposuit tibi tempus et non et non errabis in dispositione regis si deus voluerit
Final rubric: 192v ffinit Zael ebenbrezer [?] Israelite in sciencia Judiciorum astrorum cum perfectione universi libri scilicet quaestionum et electionum cum laude dei et eius auxilio
eTK 0985A (t0189020000)
eTK 0985A (t0189030000)
41. 192v
Note
Incipit: 192v Nota quod [?] verbi venditor quaerit
Language(s): Latin
42. 193r-197v
Almanac for the years 1324-1343 Prophatius Judeus
Language(s): Latin
43. 198r-199v
Tabula solis inventa anno Christi 1320
Language(s): Latin
44. 200r
Nota modum equandi domos
Language(s): Latin
45. 200v-205v
Tractatus de spera Robert Grosseteste
Language(s): Latin
Incipit: 200v Intencio nostra in hoc tractatu est describere figuram machine mundane et situm et figuras corporum eam constituencium et motus corporum superiorum et figuras circulorum suorum
Explicit: 205v in quibus locus lune apparens in ecliptica uel prope eclipticam minus distat ab ea quam quantitate duarum semidyametrorum scilicet solis et lune
Final rubric: 205v Explicit tractatus de spera editus a Magistro Roberto de Grosteste Lincolniensis episcopo sit honor et glori amen
Gasper et al. (2023), pp. 335 n. 12, 338 n. 18, 342-343, 379
46. 205v
De sphaera mundi (extract) Johannes de Sacrobosco
Language(s): Latin
Incipit: 205v Quadranta sit declinatio poli zodiaci a polo mundi
Explicit: 205v in compositio Johannis de Bosco
47. 206r-212r
Theorica planetarum Gerardi Pseudo-Gherardo da Cremona
Language(s): Latin
Rubric: 206r Incipit theorica planetarum
Incipit: 206r Circulus encentricus et egresse cuspidis et ingredientis centri idem sunt
Explicit: 206r iuncti lumine ipsi planete et non corporaliter
Final rubric: 212r Explicit theorica planetarum
Theorica planetarum Gerardi, ed. Carmody (1942)
48. 212r-212v
Tractatus albionis Richard of Wallingford
Language(s): Latin
Rubric: 212r Tabula equationis motum diurnum

Tables from IV.8-11, with other tables at ff. 288v-303v and ff. 376r-376v. Incomplete and in disorder.

North (1976), II, p. 129
49. 213r
De imaginibus super facies signorum Pseudo-Ptolemy
Language(s): Latin
Incipit: 213r Opus imaginum secundum consilium Tholomei
Explicit: 213r quin frangatur urna eius
eTK 0354J (t0069730000)
50. 213r-213v
Astrological tracts
Language(s): Latin
eTK 0354J (t0069730000)
50. 213v
Astrological notes
Language(s): Latin
eTK 0354J (t0069730000)
51. 214r-217r
Planetary tables of 1348
Language(s): Latin
Rubric: 214r Tabula mediorum motuum argumenti solis
eTK 0354J (t0069730000)
52. 217v-220v
Equatorium Pseudo-Iohannes de Lineriis
Language(s): Latin
Incipit: 217v [Q]uia nobilissima scientia astronomie non potest
Explicit: 220v Sed solum cum instrumentis predictis quamvis in modo operandi cum eis parva sit diversitas tamen pro eisdem hec dicta sufficiant
Final rubric: 220v Explicit equatorium Magistri Johannis de lyners

Different from John of Ligneres's treatise bearing the same incipit.

eTK 1224L (t0234580000)
Falk (2016) [edition]
53. 221r-222v
Theorica planetarum [?] William Rede
Language(s): Latin
Rubric: 221r Incipit quedam theorica vtilis et breuis
Incipit: 221r Ut plenius intellegantur ymagines
Explicit: 222v [not transcribed]
Final rubric: 222v Explicit theorica quod Albremata(?) a Magistro Wilelmo Red sine figuris
eTK 0965J (t0185520000)
54. 223r-228v
Experimenta theoricarum
Language(s): Latin
Incipit: 223r Incipiunt quedam notabilia experimenta theoricarum predictarum
Explicit: 228v quomodo debes miscere iudicium planetarum et signorum
eTK 0935G (t0180420000)
55. 229r-230v
Astronomical tables
Language(s): Latin
Rubric: 229r Tabula equationis solis et lunae
56. 231r-232v
De quadratura circuli Campanus of Novara
Language(s): Latin
Incipit: 231r Aristoteles in eo qui de cathegoriis libro inscribitur sic dicit hoc . quadratura quidem circuli scibilis est
Explicit: 232v et talis at tantus circulus tali ac tanto quadrato
Final rubric: 232v Explicit quadratura circuli edita a Magistri campano Rome

The final rubric is preceded by a poem, beginning: ‘Rem nouam mirabilem quadraturam circuli’; and ending: ‘Vere demonstrabilem nunc in fine seculi’.

This poem also features in Cambridge, University Library, MS Ee.3.61, Erfurt, Universitätsbibliothek, Dep. Erf. CA. 2º 178 and Oxford, Bodleian Library MS Savile 55 .

eTK 0136I (t0026140000)
eTK 0136I (t0026150000)
57. 233r-233v
Ars multiplicandi
Language(s): Latin
Incipit: 233r Hec ars docet artem multiplicandi
Explicit: 233v [not transcribed]
Final rubric: 233v Explicit artis [sic]
eTK 0597J (t0116170000)
58. 233v-260r
Theorica planetarum Johannes de Lineriis
Language(s): Latin
Incipit: 233v Ad theorice planetarum intelligencia
Explicit: 260r [not transcribed]
Final rubric: 260r Explicit theorica planetarum magistri Iohannis Liners
59. 260r-270r
Detractiones (extracts) Petrus de Musanda
Language(s): Latin
Incipit: 260r Incipiunt detractiones questionum theorice planetarum per modum geometricum date a Petro de Mistina(?) . scribente easdem detractiones magistro Iohanni de Iaduno
Explicit: 270r [not transcribed]
eTK 0737N (t0142000000)
60. 271r-272v
On eclipses
Language(s): Latin
Incipit: 271r Si quantitas diametri umbre in loco transitus lune
Explicit: 272v [not transcribed]
eTK 1458A (t0278860000)
61. 273r-284r
Ars et operatio novi quadranti Profatius Iudaeus; John Maudith (adaptor)
Language(s): Latin
Rubric: 273r Incipit tractatus noui quadrantis
Incipit: 273r Ars et operacio noui quadrantis prefacii marciliensis
Final rubric: 284r Explicit tractatus quadrantis editus a Magistro prefacio . hebreo
eTK 0018I (t0003820000)
62. 284v
On celestial distances
Language(s): Latin
Incipit: 284v Corporalis mundi machina consistit in 2, scilicet in natura celesti et in natura elementari
Explicit: 284v faciant vnum nanatum(?)

A text dealing with celestial distances, not a fragment of Richard of Wallingford's Declarationes supra kalendarium regine, as in North, II, 373-374.

eTK 0267C (t0051620000)
63. 285r-287r
Tractatus de sectore (adaptation of the Quadripartium) Richard of Wallingford
Language(s): Latin

Much faded and virtually illegible; see also ff. 54v–80v.

North (1976), II, pp. 39-41
64. 287v-288r
Elementa (beginning of Book I) Euclid; Adelard of Bath (translator)
Language(s): Latin
Incipit: 287v [P]unctus est [...] cuius pars non est
Explicit: 288r Item duas lineas rectas planum non continere. Scientia universaliter communis .s.
65. 288v-303v
Tractatus Albionis, incomplete and out of order Richard of Wallingford
Language(s): Latin
Incipit: 288v Albion ad singulos motus .9. orbium
Explicit: 303v [not transcribed]

Continues on ff. 376r-376v.

Missing part II, including list of fifteen stars verified for 1327.

eTK 0074F (t0014190000)
eTK 0074H (t0014230000)
North (1976), II, p. 129
66. 309r-310v
Algorismus in novis numeris
Language(s): Latin
Rubric: 309r Incipit algorismus in novis numeris
Incipit: 309r Quia autem superius dictum est de numeris quadratis et cubicis
Explicit: 310v vt potest in exemplo q [sic]
Final rubric: 310v Explicit Algorismus in nouis numeris
eTK 1212P (t0232320000)
eTK 1214C (t0232560000)
67. 310v-315v
Liber quantitatum mensurandarum per numerum
Language(s): Latin
Rubric: 310v Liber quantitatum mensurandum per numerum
Incipit: 310v Quia cuiuslibet quantitatis notitia ex numeri relacione consistit
Explicit: 315v De mensuracionibus igitur quantitates dicta sufficiunt
Final rubric: 315v Explicit
eTK 1215J (t0232850000)
68. 315v-317v
Treatise on arithmetic
Language(s): Latin
Rubric: 315v De regulis generalibus algorismi ad solvendum omnes questiones propositas
Incipit: 315v Sunt autem quedam subtilia vniuersis numerandi questionibus
Explicit: 317v 13 panes quod est propositum
Final rubric: 317v Explicit
eTK 1540G (t0294530000)
69. 317v-321v
Opus Geometricum
Language(s): Latin
Incipit: 317v Iste tractatus vocatur tractatus arsmetrice
Explicit: 321v et sic terminatur iste tractatus
Final rubric: 321v Explicit tractatus arsmetrice
eTK 0794I (t0153370000)
70. 322r-330r
Compositio instrumenti semissarum Petrus de Sancto Audomaro
Language(s): Latin
Rubric: 322r tractatus semissis
Incipit: 322r Incipit prohemium cuiusdam instrumenti quod vocatur semissis: Quoniam non conceditur nobis philosophie studium
Explicit: 330r vel sic de aliis
Final rubric: 330r Explicit

Here wrongly attributed to Profatius.

eTK 0302E (t0058840000)
eTK 1288H (t0247560000)
71. 330v
De catis
Language(s): Latin
Rubric: 330v De catis
Incipit: 330v Quod cata coniuncta potest haberi
Explicit: 330v vero parciale
72. 332v-339v
Toledan tables
Language(s): Latin
73. 340r
Tabula ad sciendum quota feria annorum Christi anni Arabum
Language(s): Latin
74. 340v-346r
Tabula notarum annorum Arabum et mensium
Language(s): Latin
75. 346v-352r
Tabula equationis (incomplete)
Language(s): Latin
76. 352v
Notes
Language(s): Latin
Incipit: 352v Si vis ut socius qui ludit totum
Explicit: 352v et rotunditate terre
77. 358r-359v
Toledan tables
Language(s): Latin
78. 360v-371r
De calculatione eclipsium
Language(s): Latin
Rubric: 360v Incipit canon eclipcium solis et lune
Incipit: 360v Notandum quod vnum est opus commune coniunctionis et preuencionis solis
Explicit: 365v et exibunt digiti qui de diametro solis eclipsabuntur
Final rubric: 365v Explicit canon eclipcium

Similar to Johannes de Sicilia's Scriptum super canones Azarchelis.

Text on ff. 360v-366r and tables on ff. 366v-371r.

eTK 0953M (t0183610000)
eTK 1102G (t0212260000)
North (1976), II, p. 385
79. 371v-372v
Tract on the equation of time
Language(s): Latin
Rubric: 371v Nota de equatione dierum secundum Tholomeum in Almagesti libro 3 capitulo 10
eTK 0928G (t0179260000)
80. 373r-375v
Tabula sub anno domini 1321 Iohannes de Lineriis
Language(s): Latin
Rubric: 373r Tabula Johannis de Lyvers s. anno domini 1321 imperfecto composita
81. 376r
Tractatus Albionis Richard of Wallingford
Language(s): Latin
Rubric: 376r Capitulum 13 .4.e partis albyon de tabula 9ti examinari potest circulus orbis mercurij
North (1976), II, p. 129
82. 376v
Astrological table
Language(s): Latin
Rubric: 376v Tabula medij motus mercuris ad dies mensium
83. 377r-381v
De numeris datis (III-IV.19) Jordanus de Nemore
Language(s): Latin
Incipit: 377r Trium numerorum continue proporcionalium si duo extremi dati fuerint et medius datus erit
Explicit: 381v Cuius radix 24. quo dempto de .74. reliqui dimidium erit 25. qui est minor quadratorum reliquus 49. latera 5 et 7

Inscribed above the beginning on f. 377r is the note: ‘quere primum istius tractatus quod hic deficit’; and at the very end on f. 381v: ‘Quere residuum huius tractatus alibi. et ista indiget correccione’.

84. 392r
Inscription
Incipit: 392r ffuit hominum

Added by a (?) 15th-century hand.

85. inside of the rear cover
Matthew 2:1
Incipit: inside cover Cum natus esset ihesus in bethlehem iude

Added by a (?) 15th-century hand.

Physical Description

Secundo Folio: 2r: solis (table); Tabula medii (text)
Form: codex
Support: Parchment (FHHF)
Extent: Codex: 7 + 388 + 8 leaves. Some leaves are smaller or of irregular size as a consequence of being formed of off-cuts of parchment, but have nevertheless been counted in Extent (and are foliated). 190 × 120 mm.
Foliation:

19th and 20th-century foliation:

[i]-[vi], vii + 1-101, 101a, 102-235, 235a, 236-243, 243a, 244-248, 248a, 249-384 + 385-392

Written in pencil in the upper right-hand corner of the recto of each leaf by several hands of the 19th and 20th centuries (the latter apparently completing the former's partial sequence of foliation).

Folios 235a and 248a are partial leaves, after ff. 235 and 248 respectively. They have arisen from the use of off-cuts of parchment, and bear no writing. They were not previously foliated, but have now been numbered. They have not been photographed. Folio 243a is a fragmentary leaf, after f. 243. It has arisen from the partial loss of a once whole leaf, and bears writing. As such, it has been foliated (albeit post-photography), and is included in the count of leaves in Extent. Folios [i]-vii and 385-392 are original parchment endleaves.

Collation

The division of quires in the following collation deviates from the quire numbers added to the lower right-hand corner of the first leaf, or what was thought to be the first leaf, of each quire.

  • Quire 18 (ff. 1-8)
  • Quires 2-712 (ff. 9-80)
  • Quire 810 (ff. 81-90)
  • Quire 912 (ff. 91-101)
  • Quire 106 (ff. 102-107)
  • Quire 1116 (ff. 108-123)
  • Quire 1212-2 (ff. 124-133: 5th and 6th leaves missing)
  • Quires 13-148 (ff. 134-149)
  • Quires 15-1712 (ff. 150-185)
  • Quire 1814 (ff. 186-199)
  • Quire 1914-1 or 12+1 (ff. 200-212: one leaf cancelled in the second half of the quire or one leaf added in the first half)
  • Quire 208 (ff. 213-220)
  • Quire 216 (ff. 221-226)
  • Quire 2212-1 (ff. 227-236: 7th leaf cancelled and 11th, f. 235a, a partial leaf)
  • Quire 238 (ff. 237-243a: 8th leaf, f. 243a, partially missing)
  • Quire 2416 (ff. 244-258: 6th, f. 248a, a partial leaf)
  • Quire 2512 (ff. 259-270)
  • Quire 2614 (ff. 271-284)
  • Quire 2712 (ff. 285-296)
  • Quire 288 (ff. 297-304)
  • Quire 294 (ff. 305-308)
  • Quires 30-3212 (ff. 309-344)
  • Quire 3316-3 (ff. 345-357v: 10th-11th leaves and one other leaf from the second half of the quire missing)
  • Quire 3412 (ff. 358-369)
  • Quire 354-1 (ff. 370-372: 3rd leaf excised)
  • Quire 3612 (ff. 373-384)

18 2-712 810 912 106 1116 1212-2 (5th-6th missing) 13-148 15-1712 1814 1914-1 or 12+1 208; 216 2212-1 238 (8th partially missing) 2416 2512 2614 2712 288 294 30-3212 3316-3 3412 354-1 (3rd excised) 3612

This collation deviates on a few points from the tentative collation that M.R. James has provided in his unpublished notes on this manuscript: James suggests that Quire 9 is missing one leaf but the quire, however, is a complete sexternion. While James tentatively identifies Quires 20-24 as sexternions, this collation proposes different structures at this point. While James suggests that his final quire, Quire 34, consist of 16 leaves, the different quality and thickness of ff. 370-371 and the clearly visible thread thackets between f. 378 and f. 379, make it likely that there are two different quires: a quire that consists of 2 bifolia only and has one missing leaf (Quire 35) followed by a regular sexternion (Quire 36). Due to the fact that the manuscript is tightly bound, it is not possible to establish a fully verifiable collation. While James adds that his collation is ‘not practicable’, the collation in this record is partially also a suggestion in lieu of codicological evidence.

While James considers this manuscript a compsoite that consists of four separate codicologial units (ff. 1r-270v [Part 1]; ff. 271r-304v [Part 2]; ff. 305r-357v [Part 3]; ff. 358r-385v [Part 4]), this collation considers the manuscript a single unit that was probably produced over a longer period of time (years if not decades) but probably within the same university context.

Catchwords in the lower right-hand margins of the last versos of quires.

Layout

150-160 × 95-110 mm. Ruled in leadpoint, red ink, or no visible ruling, frame only, sometimes with line ruling visible (e.g. ff. 269v-270r). Single columns (except ff 1r, 271r-272v, 309v-330v, and 360v-365vwhich have two columns. 30-45 lines to the page, written below top line.

Hand(s)

Copied by various hands in cursive scripts with Anglicana features.

Decoration

Numerous diagrams in brown and red ink (and once with blue on f. 136v) throughout the manuscript; most contain with geometric figures, mainly relating to astronomy, but some feature identifiable objects such as vessels (f. 314v), and a church and defensive towers (ff. 317v–320r).

Diagrams of star constellations in brown and red ink on ff. 120r-121v.

Large (2 lines) plain red initials throughout the manuscript.

Rubricated titles throughout the manuscript.

Paraphs in red ink throughout the manuscript.

Underlining in red ink throughout the manuscript.

Additions

Plant material (straw) in the gutters throughout the manuscript, e.g. between ff. 126v-127r, ff. 213-214, and ff. 302v-303r.

Quire signatures ('1-34) in the bottom right-hand corner of the recto side of the first leaf of each quire, written in pencil by a hand of the 19th/20th century (no longer indicative; see Collation).

Binding

Late 18th- or early 19th-century quarter leather binding: paper over pasteboard with a brown leather spine with 6 raised bands, gold-tooling, and a red leather label with the gold-stamped title inscription: ‘TRACTS M.S.’.

History

Origin: c. 1310-c. 1350. ; England, most probably Oxford.

Possibly written in various stages from the beginning to about the middle of the 14th century, cf. tables from 1310 onwards on ff. 37r-40r and from 1311 onwards on ff. 105r-107r; an almanac for 1324-1343 on ff. 193r-200r; planetary tables for 1348 on ff. 214r-217r; the years 1349, 1352, and 1356 are mentioned on f. 213v; the Equatorium on ff. 217v-220v dates to c. 1350.

Provenance and Acquisition

Adam Easton (c. 1330-1397) , Benedictine monk and scholar: possibly acquired by him when he studied at Gloucester College, Oxford.

Donated to Norwich Cathedral Priory by Adam Easton (c. 1330-1397) : pressmark 'X Clxx' on f. 1r. The letter 'X' was allocated to Easton's donations (see: Ker, 'Medieval Manuscripts from Norwich Cathedral Priory' (1949), p. 21; Ker, Medieval Libraries of Great Britain (1964), p. 136).

John Style (fl. 16th century) : his name inscribed on f. [i] recto: 'Jhon Style' [3x] and: 'Jhon' (erased).

William David (fl. 16th century) : his name inscribed on f. [i] recto: 'willelmus David' and: 'Wyllyam' (in a different hand), possibly followed by a classmark: '33'.

Thomas Knyvett (c. 1539-1618) , of Ashwellthorpe: no. 56 in his library as indicated by the classmark on f. 391v: 'Sed - 56' (see McKitterick (1978), p. 163 [no. 56]).

John Moore (1646-1714) , bishop of Ely: no. 238 (this number inscribed on f. [i] recto) in the handwritten supplementary list of Moore's manuscripts, now CUL Oo.7.50.2, compiled by Thomas Tanner (1674-1735) after the publication of Bernard, Catalogi librorum manuscriptorum Angliæ et Hiberniæ (c. 1697).

Presented to the University Library in 1715 by George I : donation bookplate engraved by John Pine in 1736 on the front pastedown.

Additional Information

Record Sources

This catalogue entry draws on and an unpublished description of the manuscript composed between 1926 and 1930 by M.R. James , now held in the University Archives (UA ULIB 7/3/74); Patrick Zutshi, 'Adam Easton's Manuscripts', in Cardinal Adam Easton (c. 1330-1397), ed. by Patrick Zutshi (Amsterdam: Amsterdam University Press, 2020), pp. 206-223 (pp. 217-220 [no. 7]); and David Juste, MS Cambridge, University Library, Gg 6.3 (1572), in Ptolemaeus Arabus et Latinus [Update: 02-03-2022]

Availability

Entry to read in the Library is permitted only on presentation of a valid reader's card. For information on eligibility and admissions procedures, see Joining the Library). For further enquiries, and to confirm the availability of the manuscript, please contact the Special Collections Reading Room.

Bibliography

    Theorica planetarum Gerardi, , (Berkeley, 1942) Medieval Manuscripts from Norwich Cathedral Priory Transactions of the Cambridge Bibliographical Society, Ker, N.R. (1, 1, 1-28, 1949, http://www.jstor.org/stable/41337242) Medieval libraries of Great Britain: a list of surviving books Royal Historical Society guides and handbooks, Ker, N.R. (London, Offices of the Royal Historical Society, 1964) The Quadratura circuli Attributed to Campanus Archimedes in the Middle Age, Clagett, Marshall (Madison, 1: The Arabo-Latin Tradition, 581–609, University of Wisconsin Press, 1964) Medieval Star Catalogues and the Movement of the Eighth Sphere Archives internationales d’histoire des sciences, North, J. D. (20, 71–83, 1967) Richard of Walingford: An Edition of His Writings with Introductions, English Translation and Commentary, North, John David (Oxford, Clarendon Press, 1976) The library of Sir Thomas Knyvett of Ashwellthorpe, c.1539-1618 Cambridge University Library historical bibliography series, McKitterick, David (Cambridge, Cambridge University Library,, 1978) 'De regulis generalibus': a thirteenth-century English mathematical tract on problem solving Viator: Medieval and Renaissance Studies, Hughes, Barnabas B. (11, 209-224, 1980) Jordanus de Nemore, De numeris datis: a critical edition and translation Publications of the Center for Medieval and Renaissance Studies, UCLA, Hughes, Barnabas B. (Berkeley, University of California Press, 1981) Petri Philomenae de Dacia et Petri de S. Audomaro opera quadrivialia Corpus philosophorum Danicorum Medii Aevi, (Copenhagen, Gad, 1983) Astrometeorology in the Middle Ages Isis, Jenks, Stuart (74, 2, 185-210, 1983) Intellectual mathematical activity in the thirteenth century The Intellectual Climate of the Early University: Essays in Honor of Otto Gründler Studies in Medieval Culture, Hughes, Barnabas (Kalamazoo, MI, 39, 73-100, Medieval Institute Publications, Western Michigan University, 1997) Moti, virtù e motori celesti nella cosmologia di Roberto Grossatesta: studio ed edizione dei trattati De sphera, De cometis, De motu supercelestium / Cecilia Panti. Testi e studi per il "Corpus philosophorum Medii Aevi", Panti, Cecilia (Firenze, SISMEL, Edizioni del Galluzzo, 2001) Horoscopes and healing at Norwich Cathedral Priory in the later Middle Ages The Church and Learning in Later Medieval Society: Essays in Honour of R. B. Dobson. Proceedings of the 1999 Harlaxton Symposium, Greatrex, Joan G. (Donington, 170-177, 2002) The Toledan tables: a review of the manuscripts and the textual versions Historisk-filosofiske skrifter, Pedersen, Fritz S. (Copenhagen, Kongelige Danske Videnskabernes Selskab : Commission agent C.A. Reitzels Forlag, 2002) Les Alchandreana primitifs: étude sur les plus anciens traités astrologiques latins d'origine arabe, Xe siècle Brill's studies in intellectual history, Juste, David (Leiden, Brill, 2007) A Merton College equatorium: text, translation, commentary SCIAMVS, Falk, Sebastian (17, 121-159, 2016) An Urbanist cardinal and his books: the library and writings of Adam Easton Der Papst und das Buch im Spätmittelalter (1350-1500) Erudiri Sapientia, Zutshi, Patrick (Münster, Aschendorff, 2018) Adam Easton's manuscripts Cardinal Adam Easton (c. 1330-1397): monk, scholar, theologian, diplomat, Zutshi, P.N.R. (Amsterdam, 207-223, Amsterdam University Press, 2020, https://doi-org.ezp.lib.cam.ac.uk/10.1515/9789048550654-012) PAL: Cambridge, University Library, Gg 6.3 (1572) Ptolemaeus Arabus et Latinus, Juste, David (2022, https://jordanus.badw.de/ms/540) The Scientific Works of Robert Grosseteste, (Oxford, II: Mapping the Universe: Robert Grosseteste's De sphera-On the Sphere, Oxford University Press, 2023)

Funding of Cataloguing

Wellcome

Digital Images

Cambridge Digital Library