Medieval Manuscripts in Cambridge Libraries

A catalogue of Western manuscripts and papyri at Cambridge University Library, the Fitzwilliam Museum and selected Cambridge colleges

Cambridge, University Library, MS Add. 3479

Compilation of patristic texts

Contents

Language(s): Latin

1. i recto-i verso
Part of a series of lessons
Incipit: ||conuenitis ad manducandum. Inuicem expectate
Explicit: in medicum qui uenerat curare eos; Excogita||

Folios 208r-214v, which may once have formed part of the same article, contains part of another series of lessons.

2. 2r
Capitula to Augustine, Epistulae
Incipit: ||2r: et beatissimo patri alapio paulinus
Explicit: 2r: salutem breuem epistolam tuam
Final rubric: 2r: Expliciunt capitula epistolarum

See ff. 2r-30v.

3. 2r-3r
Capitula to Augustine, Sermones
Rubric: 2r: Incipiunt capitula sermones diuersis sancti agustini
Incipit: 2r: Sermo sancti agustini de penitentia
Explicit: 3r: Sermo de caritate
Final rubric: 3r: Expliciunt capitula

See ff. 31r-152r.

Sermo de caritate is included in this list, but does not appear in the text. See Origin for further details.

4. 3r-30v
Augustine, Epistulae
Goldbacher, CSEL 34, 44, 57, 58 (1895-1923); MS 'E'.
CPL 262
4.1. 3r-4r
Epistula 136
Incipit: 3r: Domino nimium uenerabili et omnibus mihi officiis unice porcolendo patri agustino
Explicit: 4r: hoc maxime tempore Incredibiliter profuturos
4.2. 4r-11r
Epistula 138: Epistula ad Marcellinum
Incipit: (dedication) 4r: Domino eximio et merito insigni carissimo ac desiderantissimo filio marcellino agustinus
Incipit: (text) 4r: inlustri uiro et eloquentissimo nobisque dilectissimo uolusiano non amplius quam ad illud
Explicit: : si ad iuuerit deus ad omnia respondere curemus
4.3. 11r-12r
Epistula 133: Epistula ad Marcellinum
Rubric: 11r: Incipit eiusdem ad Marcellinum
Incipit: (dedication) 11r: Domino eximio merito insigni atque carissimo filio marcellino agustinus
Incipit: (text) 11r: Circumcelliones illos et clericos partis donati quos de hipponiensi ad iudicium
Explicit: (text) 12r: et ipsius matris mansuetudinem commendare minime neglegatis.
Explicit: (dedication) 12r: Deus omnipotens prestantiam tuam bonis omnibus augeat domine eximie et merito insignis atque carissime fili
4.4. 12r-13v
Epistula 134: Epistula ad Apringium
Rubric: 12r: Incipit eiusdem ad Apringium
Incipit: (dedication) 12r: Domino insigni et merito sublimi ac prestantissimo filio apringio agustinus episcopus
Incipit: (text) 12r: Non dubito in hac potestate quam tibi deus homini in homines dedit
Explicit: (text) 13v: oboedientia presumamus a tua seuera sententia prouocemus et alia manu
Explicit: (dedication) 13v: Deus omnipotens excellentiam tuam auctorem felicioremque conseruet domine insignis et merito sublimis ac prestantissime filii
Final rubric: 13v: Explicit ad Apringium
Goldbacher, CSEL 44 (1904), 19-29
4.5. 13v-14r
Epistula 92A
Incipit: (dedication) 13v: Domino merito sincerissimo et sancto fratri et conpresbutero cypriano agustinus in domino salutem
Incipit: (text) 13v: Benedicte filiae nostrae italice litteras misi quas ad eam peto ipse perferre digneris
Explicit: 14r: Ago autem gratias dilectioni tuae quod mihi ea que poposci legenda misisti
Final rubric: 14r: Explicit ad Cyprianu presbiterum
Daur (2004); MS 74*
4.6. 14r-15r
Epistula 173A
Incipit: (dedication) 14r: Dominis dilectissimis sanctis fratribus et conpresbuteris deo gratias et theodoro et condiaconis titiano et fratri comite agustinus
Incipit: (text) 14r: Quamuis non litteris uestris tamen certissimo et fidelissimo nuntio comperi desiderare uos a me scribi
Explicit: 15r: de trinitate libros quos in nomine domini edere iamque dispono ne forte illi persuadeant quod tamen breuis epistola non potest
Final rubric: 15r: Explicit ad supra dictos
4.7. 15r-16v
Epistula 25
Incipit: (dedication) 15r: Domino fratri unanimo et uenerabili agustino paulinus et therasia peccatoris
Incipit: (text) 15r: Caritas christi quae urget nos et absentes licet per unitatem fidei alligat
Explicit: 16v: Panem unum quem unanimitatis indicio misimus caritati tue rogamus accipiendo benedicas
Daur (2004); MS 74*
4.8. 16v-17v
Epistula 30
Incipit: (dedication) 16v: Domino fratri sancto et uni animo paulinus et thereasia peccatores
Incipit: (text) 16v: Iam dudum frater in christo domino mi unanimem ut te in sanctis
Explicit: 17v: Gratia domini tecum et est in aeternum maneat frater in christo domino unanime uenerabilis, omnem in christo sancto quales tibi coherere non dubium est a nobis saluta commenda
Daur (2004); MS 74*
4.9. 17v-20r
Epistula 27: Epistula ad Paulinum
Incipit: (dedication) 17v: Domino uere sancto et uenerabili et eximia in christo laude predicando fratri paulino agustinus
Incipit: (text) 17v: O bone uir et bone frater latebas animam meam et ei dico ut toleret quod adhuc lates oculos meos
Explicit: 20r: sed si tibi ab ecclesiasticis muneribus uacat uides quid mecum sitiat africa
Goldbacher, CSEL 34/1 (1895), 95-102
Daur (2004); MS 74*
4.10. 20r-22r
Epistula 31: Epistula ad Paulinum Therasiam
Incipit: (dedication) 20r: Dominis dilectissimis et sincerissimis uere beatissimis atque abundantissima dei gratia prestantissimis fratribus paulino et therasiae agustinus in domino salutem
Incipit: (text) 20r: Cum litteras meas quibus respondi prioribus uestris si tamen uestris litteris ullo modo a me responderi potest celerrime
Explicit: (text) 22r: Panis quem misimus uberior benedictio fiet dilectione accipiente uestrae benignitatis
Explicit: (dedication) 22r: Custodiat uos dominus ab ista generatione in aeternum domini dilectissimi et sincerissimi uere benigni et abundantissima domini gratias et prestantissimi fratris
Goldbacher, CSEL 34/2 (1898), 1-8
Daur (2004); MS 74*
4.11. 22r-23v
Epistula 24
Incipit: (dedication) 22r: Domino merito honorabili et beatissimo patri alypio paulinus et therasia peccatores
Incipit: (text) 22r: Haec est uera caritas haec perfecta dilectio quam tibi circa humilitatem nostram inesse docuisti
Explicit: 23v: Hunc panem eulogiam esse tu facies dignatione sumendi
Daur (2004); MS 74*
4.12. 24r
Epistula 42
Rubric: 24r: Incipit Agustini ad Paulinum et Therasia
Incipit: (dedication) 24r: Dominis laudabilibus in christo sanctissimis fratribus paulino et therasiae agustinus in domino salutem
Incipit: (text) 24r: Num etiam hoc sperare aut expectare posset ut per fratrem seuerum rescripta flagitaremus
Explicit: 24r: hinc qui nobiscum sunt uos salutant et parum nobiscum irascuntur siparum diligunt
Daur (2004); MS 74*
4.13. 24r-24v
Epistula 45
Rubric: 24r: Incipit ad eiusdem Alipii et Agustini
Incipit: (dedication) 24r: Dominis germanissimis dilectissimis et in christo laudabilibus paulino et therasiae alypius et agustinus in domino salutem
Incipit: (text) 24r: Nequaquam nos nescio qua uestra cessatio qua ecce per titum biennium ex quo nobis dulcissimi fratris romanus
Explicit: 24v: benignati gratias agimus si per uestram operam de christiani fratris securitate gaudeamus
Daur (2004); MS 74*
4.14. 24v-27v
Epistula 94
Rubric: 24v: Incipit eorundem ad Agustinum
Incipit: (dedication) 24v: Sancto domini beatissimo et unice nobis unanimo ac uenerabili patri fratri magistro augustino episcopo paulinus et therasia peccatores
Incipit: (text) 24v: Lucerna semper est pedibus meis uerbum tuum et lumen semitis meis
Explicit: 27v: quia tenebris quod in comparatione uestri luminis sumus iustissime refestinauit ad lucem suam
Daur (2004); MS 74*
4.15. 27v-29v
Epistola contra Donatistas
Rubric: 27v: Incipit sancti Agustini contra Donatistas
Incipit: 27v: Psalmus nobis cantauit et aqua resonauit super aquas intonuit et sito nitrui denubibus uoce
Explicit: 29v: Caue ergo tantos patri archas et prophetas caue unum patrem unum filium et unum spiritum sanctum qui unus deus uiuens in secula seculorum amen
Wilmart (1912), 148-67
4.16. 29v
Epistula 260
Incipit: (dedication) 29v: Domino uenerabili Agustino audax
Incipit: (text) 29v: Habeo gratiam beatitudine tuae quod libenter mei sumpseris testamenta sermonis
Explicit: 29v: loquacem religionis opem gratos dat sensibus ymbres expectat quos plena fide christi de stipite pendens
4.17. 29v-30v
Epistula 261
Incipit: (dedication) 29v: Domino dilectissimo et in christo predicando nimium desiderabili fratri audaci Agustinus in domino salutem
Incipit: (text) 29v: Breuem epistolam tuam sed plane uehementer flagita tricem prolixe epistole meae
Explicit: 30v: Nam etiam nunc que forte nos tunc perterierunt si legentes mouerint collatis codicibus emendamus ita illud quod perfectum est tecum nos quoque requiremus
5. 31r-152r
Sermones Augustine
Rubric: 31r: Incipiunt sermones diuersi sancti Agustini episcopi.

The collection of sermons known from the first item as 'De paenitentia' (see Lambot (1961).

See analysis in Verbraken (1976), pp. 200-01, and for further information about printed editions of these sermons. Compared with Verbraken's account, the order of the sermons is 1-6, 10, 11, 9, 7, 8, 12-15, 17, 16, 18-36.

Lambot, CCSL 41 (1961), MS 'P3'
5.1. 31r-40r
Sermo 351: De utilitate agendae poenitentiae
Rubric: 31r: Incipit sermo sancti Agustini de penitentia
Incipit: 31r: Quam sit utilis et necessaria poenitentiae medicina facillime homines intellegunt qui se homines esse meminerunt
Explicit: 40r: humilitas qua se quisque humiliat ecclesiae dei et labor minor inponitur et nullo temporalis mortis periculo mors eterna uitatur
Final rubric: 40r: Explicit liber sancti Agustini de penitentia
PL 39:1535-1549
5.2. 40r-42r
Sermo 392: Ad coniugatos
Rubric: 40r: Incipit eiusdem alius habitus ad conjugatos
Incipit: 40r: Audite karissime membra christi et martyris catholicae filiae quod dico compotentibus audiant fideles
Explicit: 42r: forte tribulationes huius saeculi sicut grana inarea. Ueniet uentilator nemo sit passim isto tempore separator
PL 39:1709-1713
5.3. 42r-44r
Sermo 18: De eodem versu Psalmi XLIX, Deus manifestus veniet
Rubric: 42r: Incipit eiusdem sancti Agustini de uersu psalmi deus manifestus ueniet
Incipit: 42r: Ad exortandas mentes caritatis uestrae pauca de presenti psalmo quae donat dominus gratanter accipite
Explicit: 44r: quod in presenti habeas et in futuro possideas conuersus ad dominum
PL 38:128-131
Lambot, CCSL 41 (1961), pp. 245-50
5.4. 44v-50r
Sermo 87: Habitus die dominica
Rubric: 44v: Sermo habitus die dominica ab eo quod scriptum est simile est regnum caelorum homini patri familias qui misit operariosi ad uineam suam
Incipit: 44v: De sancto euangelio presenti tempore consonantem similtudinem audistis de his quio perantur in uinea
Explicit: 50r: Ament ergo nos et faciant quod audiunt per nos, et colant quem colimus nos ut recipiant quod speramus et nos conuersi ad dominum amen
PL 38:530-539
5.5. 50r-54v
Sermo 77: De verbis Evangelii Matthaei, 15:21-28...ecce mulier Chananaea
Rubric: 50r: Sermo de habitus de muliere chananea
Incipit: 50r: Chananea ista mulier que modo nobis lectione euangelica commendata est, prebet nobis humilitatis exemplum
Explicit: 54v: si habemus non amittamus, si nondum habemus ut inseramur, si iam habemus teneamus ne precidamur
PL 38:483-489
5.6. 54v-60r
Sermo 127: De verbis Apostoli, Quod oculus non vidit...
Rubric: 54v: De eo quod scriptum est quod oculos non uidit nec aures audiuit nec in cor hominis ascendit quae preparauit deus diligentibus se
Incipit: 54v: Spes nostra fratres non de isto tempore neque de hoc mundo est neque in ea felicitate
Explicit: 60r: qui bona egerunt in resurrectione uite qui mala egerunt in resurrectionem iudici
PL 38:705-713
5.7. 60r-62v
Sermo 342: De sacrificio verspertino
Rubric: 60r: De sacrifitio uespertino
Incipit: 60r: De sacrifitio uespertino sermo reddendus est. Oramus enim cantando et orando cantauimus dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo
Explicit: 62v: sic enim uespertino sacrificio uita uetus interficitur et diluculo noua oritur amen
PL 39:1501-1504
5.8. 62v-68r
Sermo 270: In die Pentecostes
Rubric: 62v: Sermo de quiaqugesimo paschae ubi spiritus sanctus missus est
Incipit: 62v: Quoniam sanctas uigilias celebramus diei tam sanctae ut hodie uenerit spiritus sanctus
Explicit: 68r: Qui legem impleuerint per gratiam sancti spiritus et dei donum cuius festa hodie celebramus
PL 38:1237-1245
5.9. 68r-70v
Sermo 357: De laude pacis
Rubric: 68r: De laude pacis
Incipit: 68r: Tempus est exhortari caritatem uestram pro uiribus quas dominus donat ad pacem amandam
Explicit: 70v: ne hoc tibi redditur quod posueris feneratorem te uult dominus sed suum in proximi tui amen
PL 39:1582-1586
5.10. 70v-76r
Sermo 292: In natali Iohannis Baptistae
Rubric: 70v: Tractatus de die natalis sancti Iohannis
Incipit: 70v: Diei hodiernae solemnitas solemnem desiderat tanta expectatione sermonem
Explicit: 76r: nam ut esset ipse christus cybaria iumentorum suorum natus in presepe positus est amen
PL 38:1319-1327
5.11. 76r-80v
Sermo 296: In natali apostolorum Petri et Pauli
Rubric: 76r: Sermo habitus in basilica fausti die natale apostolorum
Incipit: 76r: Recens euangelica lectio hodiernae solemnitatae conueniens quae modo sonuit in auribus nostris
Explicit: 80v: modo ergo ammittamus infirmitatem ut postea probemus uoluntatem
PL 38:1352-1359
Morin (1930-31), vol. 1, pp. 401-12
5.12. 80v-85v
Sermo 180: De verbis apostoli Iacobi...
Rubric: 80v: Incipit de epistola iacobi ut nemo iuret
Incipit: 80v: Prima lectio quae nobis hodie recitate est apostoli iacobi oblata nobis est
Explicit: 85v: Quia magno bono abundabitus si magno laborare carebitis
PL 38:972-979
5.13. 85-90r
Sermo 344: De amore Dei et amore seculi
Rubric: 85v: Incipit de amore dei et amore proximi
Incipit: 85v: Amores duo in hac uita secum in omni temptatio ne luctantur amor saeculi et amor dei
Explicit: 90r: Quia et christus qui tibi nascendo moriendo resurgendo dedit exemplum, surgens a mortuis iam non moritur et mors et ultra non dominabitur
PL 39:1512-1517
5.14. 90r-92r
Sermo 300: In solemnitate martyrum Machabeorum
Rubric: 90r: Tractatus de natale machabeorum
Incipit: 90r: Istum diem nobis sollemnem gloria martyrum fecit quorum mirabiles passiones cum legerentur non solum audiuimus
Explicit: 92r: matrem audiuit regi respondit fratribus adhesit matrem traxit
PL 38:1376-1380
5.15. 92r-96r
Sermo 105: De verbis Evangelii Lucae, quis vestrum habebit
Rubric: 92r: Incipit de eo quod scriptum est in euangeliis querite et inuenietis petite et accipietis pulsate et aperietur uobis
Incipit: 92r: Audiuimus nos ex hortantem dominum nostrum caelestem magistrum et fidelissimum consiliarum eundem hortatorem ut petamus
Explicit: 96r: agallina comedantur in corpus ecclesiae conuertantur in terra exerceantur in caelo coronentur amen
PL 38:618-625
5.16. 96r-98v
Sermo 67: De verbis Evangelii Matthaei 11:25, Confiteor tibi Pater
Rubric: 96r: Incipit de eo quo scriptum est confiteor tibi domine pater caeli et terrae
Incipit: 96r: Secundum euangelium cum legeretur audiuimus exultasse dominum ihesum in spiritu atque dixisse; Confiteor tibi pater domine caeli et terrae
Explicit: 98v: deum laudabant a uia salutari non recedebant laudantes dominum inuocabant et ab inimicus suis salui erant amen
PL 38:433-437
5.17. 98v-100v
Sermo 176: De tribus lectionibus Apostoli
Rubric: 98v: Incipit de lectione apostola ubi dicit fidelis sermo et omni acceptione dignus quia christus ihesus uenit in mundum peccatores saluos facere quorum primus ego sum
Incipit: 98v: De diuinis lectionibus quod dominus ammonere dignatur intente audite fratris illo donante
Explicit: 100v: Uos ergo maxime qui scitis quid audiatis curandum ab aegritudine mundandum a uarietate sursum cor ponite et deo gratis agite
PL 38:949-953
5.18. 100v-106v
Sermo 52: De verbis Evangelii Matthaei 3:13-17, Venit Iesus a Galilaea
Rubric: 100v: Sermo de trinitate
Incipit: 100v: Euangelica lectio proposuit nobis unde loquamur ad caritatem uestram tamquam dominum imperio
Explicit: 106v: Sufficiat ergo quod potuimus diximus exigentibus promissa reddidimus ceterae quae addenda sunt ut perficiantur sunsus uestri a domino quaerite
PL 38:354-364
Verbraken (1964)
5.19. 106v-109v
Sermo 24: De versu 2 Psalmi 82, Deus, quis similis tibi?
Rubric: 106v: De uersu psalmi lxxxii deus quis est similis tibi ne taceas
Incipit: 106v: Gratias domino deo nostro et habundantia laudes illi deo quem decet ymnus in syon
Explicit: 109v: Itaque fratris laec libenti animo accipite et in domini adiutorio cetera prosperius iam sperate amen
PL 38:162-167
Lambot, CCSL 41 (1961), pp. 326-33
5.20. 109v-112v
Sermo 279: De Paulo apostolo, Pro solemnitate Conversionis eiusdem, II
Rubric: 109v: Sermo de apostolo paulo
Incipit: 109v: Verba apostoli auidiuimus immo uerba per apostolum christi loquentis in illo quem de persecutore praedicatorem fecit
Explicit: 112v: Haec meditare in his esto haec est esca non uentris sed mentis ille qui mane rapiebat ipsas escas ad uesperum diuidebat
PL 38:1275-1280
5.21. 112v-114v
Sermo de post tractato
Rubric: 112v: Sermo de post tractato
Incipit: 112v: Quia iubet dominus et pater et iam hoc uobis ut loquar paululum intentiores audite. Praedam ereptam de faucibus
Explicit: 114v: post septem dies id est die sabbato celebrabimus etiam natalicium martyrum sanctorum petri et pauli
Révue Bénédictine (1890), 267-70
Morin (1930-31), vol. 1, pp. 589-93
Hamman (1960), pp. 657-60
Wiśniewski, CLA E02340
5.22. 114v-117v
Sermo 288: In natali Iohannis Baptistae, II, De voce et verbo
Rubric: 114v: Sermo de natale sancti iohannis baptistae
Incipit: 114v: Diei hodiernae sollempnitas anniuersario reditu memoriam renouat natum esse domini praecursorem ante mirabilem mirabiliter
Explicit: 117v: Namque a natale iohannis incipiunt diei detrimenta a christi autem renouantur augmenta amen
PL 38:1302-1308
5.23. 117v-121v
Sermo 21: De eo quod scriptum est in Psalmo 63:11, Iucundabitur iustus in Domino
Rubric: 117v: De eo quod scriptum est in psalmo lxiii iucundabitur iustus in domino et sperauit in eo et laudabunter omnes recti corde
Incipit: 117v: Iocundabitur iustis in domino et sperauit in eo et gloriabuntur omnes recti corde. Hoc certe uoce et corde cantauimus
Explicit: 121v: et delectaueris in domino lustus in domino iocundaberis non erit in te accusatio creatoris erit gratiarum actio redemptoris amen
PL 38:141-148
Lambot, CCSL 41 (1961), pp. 276-86
5.24. 121v-125r
Sermo 41: De eo quod scriptum est Ecclesiastici 22:28, Fidem posside cum proximo in paupertate ipsius
Rubric: 121v: De eo quod scriptum est in ecclesiastico fide posside cum proximo in paupertate ipsius ut bonis eius perfruaris
Incipit: 121v: Cum diuinae scripturae legerentur de quarum sententiis omnibus quam nunc loqui non ualemus
Explicit: 124v-125r: Uide quomodo bonis eius perfruaris si fide cum eo in paupertate seruaueris. Pater inquit uolo ut ubi ego sum et ipsi sint mecum
PL 38:247-252
Lambot, CCSL 41 (1961), pp. 495-502
5.25. 125r-128r
Sermo 38: De verbis Ecclesiastici 2:1-5, Fili, accedens ad servitutem Dei
Rubric: 125r: Sermo de continentia et sustinentia
Incipit: 125r: Duo sunt quae in hac uita ueluti laboriosa nobis precipiuntur a domino continere et sustinere
Explicit: 128r: quo nullus hostis admititur patriam ubi habeas sempiternum deum amicum ubi nullum timeas inimicum
PL 38:235-241
Lambot, CCSL 41 (1961), pp. 476-87
5.26. 128r-130v
Sermo 20: De versu 12 Psalmi 50, Cor mundum crea in me, Deus
Rubric: 128r-128v: De eo quod scriptum est in psalmo l cor mundum crea in me deus
Incipit: 128v: Voce consona et corde concordi pro ipso corde nostro dominum deprecantes diximus
Explicit: 130v: et nemo est maior in nobis nisi qui minor fuerit. Praeloquendum ergo nobis fuit ex more et uos facite ex amore
PL 38:137-141
Lambot, CCSL 41 (1961), pp. 261-67
5.27. 130v-132v
Sermo 358: De pace et charitate
Rubric: 130v: Sermo de pace et caritate
Incipit: 130v: Curam nostram pro nobis et pro inimicis nostris et uestris pro salute omnium. Pro quiete pro pace commune
Explicit: 132v: Oramus uos ut eum pacifice oretis pacifice deprecemini et memineritis esse filii eius de quo dictum est beati pacifice quia ipsi filii dei uocabuntur
PL 39:1586-1590
Lambot (1950), pp. 144-49
5.28. 132v-136v
Sermo 99: De verbis Evangelii Lucae 7:36-50, Et ecce mulier quae erat in civitate peccatrix
Rubric: 132v: Sermo habitus de re missione peccatorum
Incipit: 132v: Quodam monemur domini eloquiis de diuinis lectionibus hinc credentes deum uelle nos loqui proferimus caritati uestrae
Explicit: 136v: siue in eum qui quod dicit non facit a domino enim secura audit uade mulier fides tua te saluam fecit
PL 38:595-602
5.29. 136v-141v
Sermo 359: De eo quod scriptum in Ecclesiastico 25:2, Concordia fratrum, et amor proximorum
Rubric: 136v: De eo quod scriptum est in ecclesiastico concordie fratrum et amor proximorum et cetera
Incipit: 136v: Prima lectio diuinorum eloquiorum de libro qui appellatur ecclesiasticus commendauit nobis tria quaedam excellentia
Explicit: 141v: in aeternum mansionem et agamus ut perueniamus haec erit florentia uera florentia
PL 39:1590-1598
5.30. 141v-145v
Sermo 81: De verbis Evangelii Matthaei, ubi admonemur ab scandalis mundi cavere
Rubric: 141v: De eo quod commonemur ab scandala munimine cauere
Incipit: 141v: Diuine lectiones quas modo cum recitarentur audimus ammonent nos aduersus scandala que futura praedicta sunt
Explicit: 145v: quod iubet christus faciant christiani et tantum suo malo blasphemant pagani explicit
PL 38:498-506
5.31. 145v-146v
Sermo 194: In Natali Domini, 11
Rubric: 145v: Incipit sermo de natale domini
Incipit: 145v: Audite filii lucis adoptati in regnum dei fratris karissime audite exultate iusti in domino
Explicit: 146v: nondum idonei sumus conuiuio patris nostri agnoscamus praesepe domini nostri
PL 38:1015-1017
5.32. 146v-147v
Sermo 374: De Epiphania Domini, 2
Rubric: 146v: Sermo de epiphania
Incipit: 146v: Anniuersaria celebratio dici huius anniuersarium sermonem a nobis exigit debitum auribus et corporibus uestris
Explicit: 147v: ut renouet memoriam follempnitas uigeat deuotionem pietas fuerat congregatione caritas luceat inuidis ueritas
PL 39:1666-1668
5.33. 147v-148v
Item de epiphania
Rubric: 147v: Item de epiphania
Incipit: 147v: Hodie uerus sol ortus est mundo hodie in tenebris saeculi lumen egressum est. Deus factus est homo
Explicit: 148v: aliquando erigebat tamen uictus est amalech reuellare potuit superare non potuit

Made up of:

  • pseudo-Jerome, Epistola 25, Seu sermo de nativitate domini (PL 30:220-221: 'Hodie uerus...servaverat', f. 148r col. 2; 'signaverat' in our MS.)
  • 'Itaque dilectissimi fratres pauca etiam...a deo filius appellatur' (?)
  • Pseudo-Jerome , Epistola 26, Seu sermo de nativitate domini (PL 30:221-222: 'Quid hac humilitate...corpus attingere')
  • Pseudo-Jerome , Epistola 25, Seu sermo de nativitate domini (PL 30:221: 'Exultemus itaque fratris...opprimentur')
  • 'nam primus ille populus habuit hostem amalech' (?)
  • Augustine , Sermo 352: De utilitate agendae poenitentiae, 2 (PL 39:1556: 'Tunc orebat Moyses...superare non potuit')

Resembles Hamman (1960), pp. 1116-18.

5.34. 148v-149v
Sermo de die novissimo et de tribus generibus
Rubric: 148v: Sermo de die nouissimo et de tribus generibus id est duo in lectio unus et cetera
Incipit: 148v: Die nouissimum scimus uenturum utiliter autem scimus uenturum
Explicit: 149v: Quid tibi longum uidetur cito est deo sub iunge te deo et tibi cito erit
Final rubric: 149v: Explicit sermo de die nouissimo

From the Enarratio in Psalmum 37, Sermon no. 1, 1-3.

Dekkers and Fraipont, CCSL 38 (1956), pp. 336-40
5.35. 149v-151r
Sermo de fide
Rubric: 149v: Sermo de fide
Incipit: 149v: Hoc dicimus et hoc docemus carissimi quod deus lux est non corporum sed mentium
Explicit: 151r: non solum sine murmure sed etiam cum delectatione facimus

Made up from the De doctrina Christiana, 1:9-15 (PL 34:23-25).

Green (1963), 1:20-31
5.36. 151r-152r
Sermo de evangelio ubi dicit, Diligite inimicos vestros
Rubric: 151r: Sermo de euangelio ubi dicit diligite inimicos uestros
Incipit: 151r: Euangelium cum legeretur audiuit nobiscum scitas uestra
Explicit: 152r: non ostendat sanatori suo quantum libet...det num quid dabit tale quale... restitit ut plurimum det au...||

From the Enarratio in Psalmum 36, Sermon 2, parts of 1, 3, 4.

The text breaks off after some intermittent gaps, ending imperfectly.

Dekkers and Fraipont, CCSL 38 (1956), pp. 347-50
6. 152v-161r
Jerome, Epistula ad Principiam uirginem de psalmo XLIV
Rubric: 152v: Explanatio de psalmo xliiii
Incipit: 152v: Scio me principalia in christo filia a plerisque repraehendi quod interdum scribam
Explicit: 161r: Intellegas si uita comes fuerit et totum canticum canticorum
Stegmüller 3344
Hilberg, CSEL 54 (1910), pp. 616-47
7. 161r-174r
Origen, Homilies on the Song of Songs Jerome (trl)
Baehrens (1925), MS F
Stegmüller 6199
7.1. 161r
Prologus
Rubric: 161r: Beatissimo pape damaso hieronimus
Incipit: 161r: Origenis cum in ceteris libris omnes uicerit in cantico canticorum ipse se uicit
Explicit: 161r: illa aestimanda quae magna sunt cum sic possint placere quae parua sunt
Baehrens (1925), 26
7.2. 161r-167r
Homilia prima
Rubric: 161r: Incipit ab exordio cantici canticorum usque ad eum locum in quo ait quo ad usque rex incubi in suo
Incipit: 161r: Quomodo dicimus per moysen esse quedam nonsolum sancta sedet sancta sanctorum
Explicit: 167r: In sponsi domo sponsa perfecta cui est gloria et imperium in saecula saeculorum amen
Baehrens (1925), 27-42
7.3. 167r-174r
Homilia secunda
Rubric: 167r: Item incipit ab eo loco in quo scriptum est nardus dedit odo rem suum usque ad eum locum in quo ait quia uox tua suauis et forma tue speciosa
Incipit: 167r: Omnes animae motiones uniuersitatis conditor deus creauit ad bonum sed pro usu nostro fit saepe
Explicit: 174r: Qua propter consurgentes depraecemur deum ut digni efficiamur sponsi sermone sapientia christo domino nostro cui est gloria in saecula saeculorum amen
Baehrens (1925), 42-60
8. 174v-175r
Three lessons from Isaiah
Rubric: 174v: Lectio Aesaiae prophetae
8.1. 174v
Lesson 1: Isaiah 9:1-7.
Incipit: 174v: Primo tempore adleuiata est
Explicit: 174v: et elui domini exercituum faciet hoc
8.2. 174v-175r
Lesson 2: Isaiah 40:1-14
Incipit: 174v: Consolamini consolamini populus meus
Explicit: 175r: et erudiuit eum scientiam et uiam prudentiae ostendit illi
8.3. 175r
Lesson 3: Isaiah 52:1-10
Incipit: 175r: Consurge consurge induere fortitudine tua
Explicit: 175r: et uidebunt omnes fine terrae salutare domini nostri
9. 175r-192r
Sermones Augustine

Thirteen sermons, genuine or spurious, on the Nativity and Incarnation.

9.1. 175r-176v
Sermo 194: In natali Domini, XI
Rubric: 175r: Omelia prima
Incipit: 175r: Audite filii lucis adoptati in regnum domini fratres carissimi audite et exultate iusti in domino ut uos rectos
Explicit: 176v: Nondum idonei sumus conuiuio patris nostri agnoscamus praesepe domini nostri ihesu christi
PL 38:1015-1017
9.2. 176v-178r
Sermo 187: In natali Domini, IV
Rubric: 176v: Omelia secunda
Incipit: 176v: Laudem domini loquetur os meum eius domini per quem facta sunt omnia et qui factus est inter omnia
Explicit: 178r: Ambulemus in lumine eius exultemus et iocundemur in eo qui uiuit et regnat in saecula saeculorum amen
PL 38:1001-1003
9.3. 178r-179r
Sermo App. 121: In natali Domini, V
Rubric: 178r: Omelia tertia
Incipit: 178r: Quis tantarum rerum uerborum quae copia in fructus existat qui unius diei gratiam dignis
Explicit: 179r: et amissam mortalibus lucem aduentus sui claritate restituit. Quia ipse est splendor et gloria aeterna dominus noster ihesus christus cui est honor et gloria in saecula saeculorum amen
PL 39:1987-1989
Barré (1963)
9.4. 179r-180r
Sermo 369: De nativitate Domini, I
Rubric: 179r: Omelia quarta
Incipit: 179r: Saluator noster natus de patre sine die per quam factus est omnis dies
Explicit: 180r: Diabolus ad nos decipiendos corrupta feminea mente subrepsit christus ad nos liberandos ex incorrupta feminae et iam carne processit
PL 39:1655-1657
Lambot (1969), 124-28; MS σ
9.5. 180r-181r
Sermo 195: In natali Domini, XII
Rubric: 180r: Omelia quinta
Incipit: 180r: Filius dei idemque filius hominis dominus noster ihesus christus sine matre de patre natus creauit omnem diem
Explicit: 181r: Hunc ergo diem leti solemniter caelebremus aeternum diem per eum quibis aeternus in tempore natus est fideliter ex optemus
PL 38:1017-1019
9.6. 181r-182r
Sermo App. 128: In natali Domini, XII
Rubric: 181r: Omelia sexta
Incipit: 181r: Dominus noster ihesus christus fratres karissimi quia in aeternum est cunctorum oreator
Explicit: 182r: Non formationis sed reformationis domini nostri ihesu christi quicum patre et spiritu sancto uiuit et regnat in saecula saeculorum amen
PL 39:1997-2001
9.7. 182r-183v
Sermo App. 245: De mysterio Trinitatis et Incarnationis, I
Rubric: 182r: Omelie de incarnatione domini nostri ihesu christi
Incipit: 182r: Legimus sanctum moysem populo dei precepta dantem ubi dixit audi israel dominus deus
Explicit: 183v: pacificauit omnia quae in caelis sunt et quae in terris ihesus christus dominus noster
PL 39:2196-2198
9.8. 183v-184v
De natale Domini
Rubric: 183v: Omelia eiusdem de natale domini
Incipit: 183v: Clementissimus pater omnipotens deus cum doloret saeculum caenulentis erroribus
Explicit: 184v: Filia diuinitatis mater humanitatis quia uerbum caro factum est et habitabit in nobis
Mai (1852), vol. 1, 150-52, no. 76
9.9. 184v-185v
Sermo 192: In natali Domini, IX
Rubric: 184v: Omelia eiusdem
Incipit: 184v: Hodie ueritas de terra orta est christus de carne natus est
Explicit: 185v: in illo caelum possideamus praestante ipso domino nostro ihesu christo quicum patre et spiritu sancto uiuit et regnat deus in saecula saeculorum amen
PL 38:1011-1013
9.10. 185v-186v
Sermo 191: In natali Domini, VIII
Rubric: 185v: Item eiusdem de natali domini
Incipit: 185v: Uerbum patris per quod facta sunt tempora caro factum natalem suum nobis fecit
Explicit: 186v: Quio reconfitetur ad salutem parit christum sic in mentibus uestris et fecunditas exuberet et uirginitas perseueret
Final rubric: 186v: Explicit
PL 38:1009-1011
9.11. 186v-188r
Sermo 370: De nativitate Domini
Rubric: 186v: Item alia
Incipit: 186v: Hodiernus dies ad hibendam spem uitae aeterne magnum contulit gaudium generi humano
Explicit: 188r: ad nos pertinet in illo renasci donante domino nostro ipso qui uiuit et regnat in saecula saeculorum amen
PL 39:1657-1659
9.12. 188r-189v
Sermo de deitate et incarnatione Christi
Rubric: 188r: Omelia eiusdem in natale domini sermo sancti agustini
Incipit: 188r: Audiuimus prophetam de natiuitate et diuinitate domini saluatoris sub profunda misteriorum
Explicit: 189v: ut meu sit quod ascendit in caelum quaecumque ita sint diri||
Mai (1852), vol. 1, pp. 323-35, no. 138

Ends imperfectly due to loss of f. 190

9.13. 192r
Sermo App. 195: De annuntiatione Dominica, III
Incipit: ||192r: reuixit in templo floruit nucesque clausa subtecto produxit
Explicit: 192r: sicut ei cecinit angelus dei dicens quod nascetur ex te sanctum uocabitur filius dei
PL 39:2110

Begins imperfectly due to loss of ff. 190-191.

8. 192r-193v
Lectio Actuum apostolorum
Language(s): Latin

Eight lessons: Acts 6:8-8:2.

9. 193v-195r
Apocalypsis Iohannis apostoli
Language(s): Latin

Nine lessons: Rev. 1:1-3:6.

10. 195r-196v
Lectio Apocalypsis Iohannis apostoli
Language(s): Latin

Nine lessons: Rev. 6:9-11; 7:1-8:6 in four lessons; 11:15-18; 12:7-12a; 14:1-5; 21:1-7.

11. 196v-198r
Lectio Aesiae prophetae
Language(s): Latin

Two lessons: Isa. 55, 60:1-16; 61:10-62:9.

12. 198r-208r
Sermones
Language(s): Latin
Augustine; pseudo-Augustine

Eight sermons by or attributed to Augustine on the Epiphany, etc.

12.1. 198r-199r
Rubric: 198r: Incipit allocutio sancti Augustini episcopi de ephiphania
Incipit: 198r: Post miraculum uirginei partus quo se uterus diuino nomine plenus
Explicit: 199r: Propter quod descendit ad terras dei filius ut nos secum super astra leuaret post sepulchra uicturos
Hamman, PL Suppl. (1958-74), 2:1111-1114
12.2. 199r-200v
Sermo 199: In epiphania Domini, I
Incipit: 199r: Nuper celebrauimus quo ex iudaeis dominus natus est hodie caelebramus quo agentibus
Explicit: 200v: per quos congregaret saluandos et iam ex gentibus peccatores
PL 38:1026-1028
12.3. 200v-201v
Sermo 201: In epiphania Domini, III
Incipit: 200v: Ante paucissimos dies natalem domini caelebrauimus hodierno autem die manifestationem
Explicit: 201v: et quaedam eius quamuis carnaliter obseruando meminerint ut sibi sumant iuditium nobis praebeant testimonium
PL 38:1031-1035
12.4. 201v-202v
Sermo 203
Rubric: 201v: Item alia eiusdem
Incipit: 201v: Ephyphania grece linguae uocabulo latine manifestatio dici potest hodierno igitur diae
Explicit: 202v: Adorauerunt primiciae gentium iniantem uberibus matris adorant gentes sedentem ad dexteram dei patris
PL 38:1035-1037
12.5. 202v-204r
Sermo 200: In epiphania Domini, II
Incipit: 202v: Ad partum uirginis adorandum magi ab oriente uenerunt hunc diem hodie caelebramus huic debitam
Explicit: 204r: habeamus infatigabilem caritatem ipso aduiuante qui cum patre et spiritu sancto uiuit et regnat deus in saecula saeculorum amen
PL 38:1028-1031
12.6. 204r-204v
Sermo App. 138: In epiphania Domini, VIII
Rubric: 204r: Item alia eiusdem
Incipit: 204r: Aperiatur hodiae omne os dilectissimi et con laudet omne uerbum dei uerbum
Explicit: 204v: Haec est ergo karissimi trinitas unitatis quae est unitas trinitatis quae uos per in numeras solempnitatis tuatur atque hic et in aeternum custodiat
PL 39:2017-2018
12.7. 204v-206v
Sermo de domino aquae in uinum mutauit
Rubric: 204v: Sermo de eo quod dominus aquas in uinum mutauit
Incipit: 204v: Nuptiae quibus christus et munerator et conuiua discubuit
Explicit: 206v: illi dissicati sunt et arruerunt nos uero comedimus et bibimus et refecti sumus

Text marked off into eight lessons by a later hand.

PL 47:1144-1147
Hauler (1933), 133-138
12.8. 206v-208r
Sermo de Ioseph Caesarius of Arles; pseudo-Augustine
Incipit: 206v: Sicut iam aliquando caritati uestrae suggessimus fratres karissimi sex illae hydriae quas modo euangelica lectio memorauit
Explicit: 208r: dei misericordiam depraecemur ut in nobis opera uel beneficia sua ipse pro sua pietate custodiat qui cum patre et spiritu sancto uiuit et regnat deus in saecula saeculorum amen

Previously attributed (with doubt) to Augustine and published as: Sermo App. 91: Rursum in Ioannis cap. II, 1-10, De sex hydriis aquae mutatae in vinum in nuptiis Cana Galilaeae

PL 39:1920-1922
Morin (1953), CCSL 104, 691-696: MS H13
CPPM 1:4400
CPL 1008
13. 208r-214v
Lectiones cena domini et reliquis duabus noctibus legende
Language(s): Latin

Lessons for use at Matins on Thursday, Friday and Saturday in Holy Week, resembling those prescribed in the Tridentine Breviary. 208r-208v has two lessons from Lamentations, the first (Lam. 1:1-13) with a few neumes at the beginning and ending on 208v; the second (Lam.1:14 to 2:2) ending imperfect nec pepercit omnia. Folios 209-12 are missing. Folios 213r-214v has part of no. 7 followed by nos 8 and 9 of another series of lessons, with Augustine, Enarratio in Psalmum LXIII (CCSL xxxviii, 811-14). No. 7 contains paras 6-7, beg. Qui non opus habebat ...; no. 8 contains paras 8-9, beg. Repente sagittabunt ... ending 213v; 9 contains paras 10-12, beg. Narraverunt et absconderunt, ending 214v. Then follows Verbum in sabbato. Quomodo obscuratum est aurum ... Lam. 4: 1-7, 9-11 and a second lesson consisting of Lam. 4: 12-20 breaking off cui diximus in umbra tua the rest lost. F i, which has long served as the front endleaf, comes from the same art. and possibly once formed 210. It contains part of another series of lessons, beginning with the end of lesson 5 (1 Cor. 11: 33 to 12:3), beg. convenitis ad manducandum ...; 6 contains 1 Cor. 12: 4-20; 7 contains Augustine, Enarratio in Psalmum LXIII para. 2, ending on the verso; 8 contains para 3 ending qui venerat curare eos excogita[verunt]. 215-18 and the rest lost. Folio i recto-i verso, which may once have formed part of the same article, contains part of another series of lessons.

Physical Description

Secundo Folio: conuenitis
(f. i recto)
Secundo Folio: et beatissimo
(f. 2r)
Form: codex
Support: Parchment (HFFH)
Extent: Codex: iii + 1 + 207 + ii leaves.
Dimensions (leaf): 285 × 225 mm.
Foliation:

Mid-20th-century foliation:

[a-c] + i + 2-189, 192-208, 213-214 + [d-e]

Numbering in pencil in the upper right-hand corner of the rectos, by H.L. Pink. Folio numbers 1, 190-191 and 209-212 assigned to leaves judged to be no longer present in the volume (as per historic foliation practice at Cambridge University Library).

Collation

Mainly quires of 8 leaves.

  • Quire 18-1 (ff. 2-8; 1st leaf missing before f. 2, i.e. f. 1)
  • Quire 28 (ff. 9-16)
  • Quire 310-2 (ff. 17-24; 7th and 8th leaves after f. 22 cancelled)
  • Quires 4-168 (ff. 25-128)
  • Quire 176 (ff. 129-134)
  • Quire 18-238 (ff. 135-182)
  • Quire 248-1 (ff. 183-189; 8th leaf after f. 189 missing, i.e. f. 190)
  • Quire 258-1 (ff. 192-198; 1st leaf before f. 192 missing, i.e. f. 191)
  • Quire 268 (ff. 199-206)
  • Quire 278-4 (ff. 207-214; 3rd-6th leaves after f. 212 missing, i.e. ff. 209-212)

18-1 (1st leaf missing) 28 310-2 (7th-8th leaves cancelled) 4-168 176 18-238 248-1 (8th leaf missing) 258-1 (1st leaf missing) 268 278-4 (3rd-6th leaves missing)

No catchwords.

Quire signatures, in the form of Roman numerals (corresponding to the quire numbers as given in the collation): see, for example, ff. 40v, 56v, 64v. Most of the signatures have been trimmed away but occasionally the decoration around the signature is still visible: a series of tapering horizontal lines forming a pyramid shape above and below the numeral (see, for example, ff. 16v, 24v, 48v, 72v>).

This mode of presentation is observable up to f. 89v but changes thereafter, the following quire signatures being numbered with a numeral only between four dots. This coincides with a change in the preparation of the page for writing (see Layout) and scribal hand (see Hands).

Condition

Folio 2r is heavily water-stained, with some loss of text, and patches of water staining are found on a few subsequent leaves.

The lower margins of several leaves have been either wholly or partially excised (ff. 9, 38, 39, 97, 112, 119, 161, 164); part of the fore-edge margin of one leaf (f. 172) and all of the fore-edge margin of another (f. 122) has been excised as well. Although some lower margins elsewhere in the volume contain insertions by other hands, in these locations there is no obvious loss of text.

Erasures on ff. 12r, 47v, 101v, 102r and 166r.

Layout

ff. 2r-88v 225 × 180 mm.

Two columns, frame and line ruling in plummet. 28-33 lines, written above top line.

ff. 89r-214v 225 × 180 mm.

Two columns, frame and line ruling in hardpoint on the hair side of the leaves. 28-33 lines, written above top line. Pricking marks seen sporadically in outer margin only, particularly towards the end of the volume (ff. 173-206).

Hand(s)

Written in Caroline minuscule by several scribes, perhaps at Lyons, with the principal change of hand occurring at f. 89r, at the beginning of Quire 12.

Headings in uncial in red or occasionally alternating lines of red and black/brown ink.

Decoration

Two-line plain initials in red at textual divisions.

Additions

Two liturgical forms have been added by a 9th-century hand, with some musical notation:

  • At the foot of f. 74r is Virgo prudentissime quo pregrederis (cf. Van Dijk, SMRL II, 156, where it is given as the antiphon for vespers at the Vigil of the Assumption.
  • At the foot of f. 115r is Veniens vir splendidissimus a Constantino (sic) regem nocte excitavit eum dicens Aspice in celum et vide signum crucis domini... (associated with the Invention of the Holy Cross; cf. Peter Damian, Liber qui dicitur Gratissimus ad Henricum archiepiscopum Ravennatem, PL 145:124C).
For the origin of these, see Origin.

Noted antiphons inserted into the lower margins of several leaves: ff. 12r (now largely erased), 74r, 115r.

Sketches in pencil, plummet or hardpoint in margins by hands of various dates: for example, simple knotwork pattern (ff. 17v, 89r), foliage (ff. 19v, 20v, 90v), standing figure in central margin (f. 197v).

Quire numbers added in the 17th or 18th century are occasionally visible in the upper right-hand corner of the recto of the first leaf of a quire, written in Arabic numerals in light brown ink (see, for example, f. 199r = '26'). The inscription of '25' on f. 192r confirms that the first leaf of this quire was lost before the addition of these signatures.

Note concerning the rebinding of the manuscript and its collation written on the rear pastedown by Arthur Owen .

Binding

Binding of quarter brown leather and marbled paper sides, by Douglas Cockerell and Son of Grantchester, 1974.

Mottled calf binding, with gold-tooled decoration and titles on the spine, 17th- or 18th-century. Examples preserved on front pastedown.

History

Origin: Mid-9th century. ; Francia (?Lyons).

Wilmart (1912), Goldbacher (1913) and Hauler (1913) together showed that the contents of this manuscript on ff. 3r-152r were copied directly or indirectly from a manuscript written apparently in the region of Luxeuil in the 7th century. This latter manuscript, known as the Codex Phirmaconensis, is now divided into three parts:

In that manuscript, the thirty-sixth sermon (Sermo de evangelio ubi dicit...; ff. 151r-152r) ended a few lines further on and was followed by Sermo de Caritate (see Mai (1844) and Hamman (1960), a heading for which appears at the end of the capitula on f. 3r of this copy. Part of that sermon may followed on f. 152r-152v, where approximately 31 lines have been carefully erased, but this is uncertain. The next item follows, with no indication of a change of exemplar, on f. 152v, col. 1, l. 18.

In an unpublished description of MS Add. 3479 (now UA ULIB 7/3/75/22), Roger Mynors observed that Codex Phimarconensis was at Lyons, from at least the first half of the 9th century, for it contains marginalia in the characteristic hand of Florus of Lyon (for another manuscript at Cambridge University Library that contains notes by Florus, see MS Nn.2.41 ('Codex Bezae'). These notes are not reproduced in this copy, however between ff. 152v and 161r the repeated 'K' in the margin and the marks 'COR. I.' on f. 155r and 'HBR' on f. 156v are in his style, though not by his hand but by that of the scribe of the manuscript. This suggests that this section of the manuscript was also copied from a manuscript that had been read by Florus. If so, MS Add. 3479 may be added to the list of ninth-century Lyon books given by S. Tafel, 'The Lyons scriptorium III - Florus Magister', in Palaeographia Latina, ed. by W.M. Lindsay, St Andrews University Publications, 20 (1925), 40-70. Other scholars have assumed that ff. 3r-152r of this manuscript and Cambrai, Bibliothèque municipale, MS 567 have each descended from Codex Phimarconensis through a common ancestor (see, for example, Lambot (1961), p. x).

Provenance and Acquisition

Metz: the notation of the antiphons added in the 9th century has been identified as that of Metz by H.M. Bannister.

The Benedictine Abbey St-Mihiel (Meuse) : presumably to be identified with 'S. Augustini Sermones numero 36' recorded there by B. de Montfaucon, Bibliotheca Bibliothecarum Nova (Paris, 1739), II, 1179. 'Benedictinorum S. Michaelis in Lotaringia Congregationis S. Vitoni' (f. i recto) and pressmark 'E fol. no. 6' (f. [c] verso) (17th/18th cent.).

Payne and Foss , booksellers: no. 512 in their catalogue for February 1826.

Sir Thomas Phillipps (1792-1872) : Middle Hill stamp with coat of arms and no. 2173 on [c] recto (number repeated on [b] verso).

Purchased by Cambridge University Library at the sale of Phillipps manuscripts at Sotheby's, 6 June 1898, lot 55 (label and note on f. [b] verso).

Additional Information

Record Sources

This record draws on an extended unpublished description of the manuscript by Jayne Ringrose, which was published in summary form in Summary Catalogue of the Additional Medieval Manuscripts in Cambridge University Library acquired before 1940 (Woodbridge, 2009), used here by kind permission of the Boydell Press, and an unpublished description of the manuscript by R.A.B. Mynors (now UA ULIB 7/3/75/22).

Availability

Entry to read in the Library is permitted only on presentation of a valid reader's card. For information on eligibility and admissions procedures, see Joining the Library). For further enquiries, and to confirm the availability of the manuscript, please contact the Special Collections Reading Room.

Bibliography

    Un discours inédit de Saint Augustin Révue Bénédictine, (7, 260-270, 1890) Bibliotheca patrum latinorum Britannica, (Vienna, In Commission bei Carl Gerold's Sohn, Buchhändler der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, 1891) S. Aureli Augustini Hipponiensis Episcopi Epistulae Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, (Vindobonae; Lipsiae, Hölder, Pichler, Tempsky, 1895) Un bref traité de Saint Augustin contre les Donatistes Revue bénédictine, Wilmart, André (29, 2, 148-167, 1912) Die alte Papyrushandschrift zu Augustinus und der Cantabrig. Add. 3479 Wiener Studien: Zeitschrift für klassische Philologie, Hauler, Edmund (35, 206-208, 370-381, 1913) Die Reste einer Handschrift des VI. Jahrh. in Paris und Genf und die Cambridger Handschrift Add. 3479 Wiener Studien: Zeitschrift für klassische Philologie, Goldbacher, A. (35, 158-169, 1913) Überlieferung der lateinisch erhaltenen Origeneshomilien zum Alten Testament Texte und Untersuchungen zur Geschichte der altchristlichen Literatur. 3. Reihe, Baehrens, W.A. (Leipzig, 1916) Origenes Werke: Homilien zu Samuel I, zum Hohelied und zu den Propheten. Kommentar zum Hohelied, in Rufins und Hieronymus' Übersetzung Griechischen christlichen Schriftsteller der ersten drei Jahrhunderte, (Leipzig, 8, J.C. Hinrichs, 1925) Miscellanea Agostiniana: testi e studi Miscellanea Agostiniana, (Roma, Tipografia Poliglotta Vaticana, 1930) Die dem hl. Augustin zugeschriebene Predigt über die Verwandlung von Wasser in Wein Wiener Studien: Zeitschrift für klassische Philologie, Hauler, Edmund (50, 129-151, 1932) Die Überlieferung der griechischen christlichen Literatur in der lateinischen Kirche bis zum zwölften Jahrhundert, Siegmund, Albert (München-Pasing, Filser-Verlag, 1949) Sancti Aurelii Augustini Hipponensis episcopi: Sermones selecti duodeviginti Stromata patristica et mediaevalia, Lambot, Cyrille (Utrecht, Spectrum, 1950) Sancti Caesarii Arelatensis Sermones Corpus Christianorum Series Latina, (Turnhout, Brepols, 1953) Sancti Aurelii Augustini Enarrationes in Psalmos Corpus Christianorum Series Latina, (Turnholti, 1, Brepols, 1956) Patrologiae Cursus Completus Series Latina Supplementum, (Paris, 2, Éditions Gernier Frères, 1960) Sancti Aurelii Augustini Sermones De Vetere Testamento id est sermones i-l Corpus Christianorum Series Latina, (Turnhout, Brepols, 1961) Le sermo pseudo-augustinien App. 121 Revue des Études Augustiniennes, Barré, H. (9, 111-137, 1963) De doctrina christiana libri quattuor Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, (Vienna, Hoelder-Pichler-Tempsky, 1963) Le Sermon LII de Saint Augustin sur la Trinité et l'Analogie des Facultés de l'Âme Revue bénédictine, Verbraken, Pierre-Patrick (74, 9-35, 1964) Das Register Papst Johannes' VIII., 872-882: neue Studien zur Abschrift Reg. Vat. I, zum verlorenen Originalregister und zum Diktat der Briefe Bibliothek des Deutschen Historischen Instituts in Rom, Lohrmann, Dietrich (Tübingen, 30, M. Niemeyer, 1968) L'authenticité du sermon CCCLXIX de Saint Augustin pour la fête de noël Revue Bénédictine, Lambot, Cyrille (79, 115-128, 1969) Die Handschriftliche Überlieferung der Werke des Heiligen Augustinus Sitzungsberichte (Österreichische Akademie der Wissenschaften. Philosophisch-Historische Klasse). Veröffentlichungen der Kommission zur Herausgabe des Corpus der Lateinischen Kirchenväter, Heft 3,4, Römer, Franz (Wien, 2: Großbritannien und Irland, Böhlau, 1972) Études critiques sur les sermons authentiques de Saint Augustin Instrumenta Patristica, Verbraken, Pierre-Patrick (Steenbrugis, In abbatia S. Petri, 1976) Katalog der festländischen Handschriften des neunten Jahrhunderts: (mit Ausnahme der wisigotischen) Bayerische Akademie der Wissenschaften: Veröffentlichungen der Kommission für die Herausgabe der mittelalterlichen Bibliothekskataloge Deutschlands und der Schweiz, Bischoff, Bernhard (Wiesbaden, I: Aachen-Lambach, Harrassowitz, 1998) Sancti Aurelii Augustini Epistulae Corpus Christianorum Series Latina, (Turnhout, Brepols, 2004) Le catalogue des manuscrits de l'abbaye de Saint-Mihiel Lotharingia, Collin-Roset, Simone (15, 5-72, 2009) Summary catalogue of the additional medieval manuscripts in Cambridge University Library acquired before 1940, Ringrose, Jayne (Woodbridge, Boydell Press, 2009)

Digital Images

Cambridge Digital Library